Her Türk vatandaşı, Türkçeyi doğru bir şekilde yazıp, konuşmalıdır.
Hiç unutmuyorum, rahmetli duayen gazeteci-yazar Nail Güreli, Türkiye Gazeteciler Cemiyeti’nin düzenlediği bir yerel medya eğitim seminerinde, “60 yıldan beri mesleğin içindeyim. Hâlâ yazılarımı yazarken yanımda bir sözlük ve yazım kılavuzu bulundururum” demişti.
Yaygın ve yerel medyayı, çeşitli televizyon programlarını ve gazeteleri, internet haber sitelerini okuyup, izlediğimde, gördüğüm “Türkçe katliamı”na çok üzülüyorum.
Önemli televizyon kanallarının sunucuları, sık sık, “atıyorum”, “sallıyorum” demeyi sürdürüyor. Oysa “örneğin”, “örnek veriyorum” demek ayıp mı?
Özellikle konuşmalarda bir “aynen” alışkanlığı sürüyor. Karşısındakinin sözüne katıldığını belirtmek isteyen kişiler, hemen “aynen” diyor. “Haklısın” veya “Sana katılıyorum” demek bu kadar zor mu?
Çoğu kişi, yazarken veya konuşurken, alçak gönüllülüğü dile getirmek isterken, “mütevazi” diyor. “Mütevazi”, “paralel” anlamına gelir. Alçak gönüllülüğü belirtmek için kullanılması gereken sözcük, “mütevazı”dır. “Mütevazı”yı da kullanmayıp, “alçak gönüllü” desek olmaz mı?
Yerel medyada“Tekâmül” sözcüğü ile “tekabül” sözcüğünü karıştıran gazeteciler var. “Tekâmül”, olgunlaşma, gelişme, evrim anlamındadır. “Tekabül” ise karşılık olma, karşılama, yerini tutma anlamına gelir.
Yine geçtiğimiz günlerde, bir yerel medya sitesindeki bir köşe yazısının başlığı, “Hayatlarında iki maça gelmemiş taraftarlara hitafen” şeklindeydi. Tabii ki, bu başlıktaki sözcük, “hitafen” değil, “ithafen” olmalıydı. Çünkü “ithaf” sözcüğü, “birinin adına sunma”, “armağan etme”, “adama” anlamındadır. “İthafen” ise “ithaf yoluyla” veya “ithaf ederek” anlamına gelir.
Özellikle Arapça kökenli sözcükleri kullanırken çok dikkat etmeliyiz. Hatta Türkçe karşılıkları varsa Arapça, Farsça, İngilizce sözcükleri hiç kullanmamalıyız.
Bu arada, ayrı yazılması gereken “de, da” bağlaçları ile “dahi” anlamına gelip, bitişik yazılması gereken “de, da”, ayrı yazılması gereken “ki” bağlacı ile bitişik yazılması gereken “ki” ekinde yapılan inanılmaz yanlışlara da değinmemek olmaz.
Tabii ki, güzel dilimizin kullanımında yapılan hatalar çok fazla. Hepsini bu yazıya sığdırmak olanaksız. Yeri geldiğinde onlara da ayrıca değiniriz.
Ama sözün özü şu:
Öncelikle Türkçe sözcüklerimize sahip çıkacağız. Yabancı kökenli bir sözcük kullanmamız gerekirse de mutlaka sözlük ve yazım kılavuzuna başvuracağız.
